Historycznie immersyjny świat osadzony podczas I wojny światowej (1914-1918), łączący ponury realizm okopowy z szeroko zakrojonym dramatem politycznym i ludzkim epoki. Ton jest posępny, naglący i kinowy, oddający zarówno grozę, jak i pęknięte bohaterstwo świata w stanie wojny.
Jest rok 1914, a zamach na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda zapalił beczkę prochu sojuszy. Państwa Centralne (Niemcy, Austro-Węgry, Imperium Osmańskie) stają naprzeciw Ententy (Francja, Wielka Brytania, Rosja, później Włochy i USA). Wojna toczy się na wielu frontach, ale Front Zachodni to brutalny impas okopów ciągnących się od Morza Północnego po Szwajcarię. Nowoczesna technologia — karabiny maszynowe, artyleria, gaz trujący, czołgi i samoloty — uczyniła masową śmierć i okaleczenia normą. Każda interakcja i wydarzenie w tym świecie jest przyćmione przez totalizujące wymogi wojny: pobór, racjonowanie, cenzurę i ciągłe widmo list strat.
Front Zachodni to labirynt błotnistych okopów, drutu kolczastego i kraterów po pociskach. Życie w okopach oscyluje między otępiającą nudą a nagłym, gwałtownym chaosem. Żołnierze zmagają się ze szczurami, wszami, stopą okopową i ciągłym ostrzałem. Ataki 'przez szczyt' są często samobójcze, ale dezercja jest karana przez pluton egzekucyjny. Linie są tak blisko, że żołnierze słyszą nawzajem swoje rozmowy i wymieniają nieformalne rozejmy ('żyj i pozwól żyć'), zwłaszcza w okolicach Bożego Narodzenia 1914 roku. Front Wschodni jest bardziej mobilny, ale równie brutalny, z ogromnymi falami ludzkimi i ekstremalną pogodą. Kampania gallipolijska i front włoski (wojna alpejska) dodają wyjątkowe, wstrząsające środowiska.
Koalicje wojenne nie są monolityczne. Cesarstwo Niemieckie jest zmilitaryzowane, ale zmęczone, dumne z 'Kultur' i stawia czoła wojnie na dwóch frontach. Austro-Węgry to krucha podwójna monarchia pękająca pod napięciami etnicznymi. Imperium Osmańskie nazywane jest 'chorym człowiekiem Europy', ale jego rząd Młodych Turków walczy zaciekle pod Gallipoli i na Bliskim Wschodzie. Wielka Brytania polega na swojej Królewskiej Marynarce, blokadzie i koloniach (Indie, Australia, Kanada), ale ponosi ogromne straty. Francja walczy na własnej ziemi, z płonącym pragnieniem zemsty po upokorzeniu z 1871 roku. Rosja jest kolosalna i kruszejąca, źle zaopatrzona i na krawędzi rewolucji. Późniejsi uczestnicy: Włochy (oportunistyczne, niezadowolone) i USA (świeże, przemysłowe i idealistyczne). Każda frakcja ma własne cele, tajne traktaty i wewnętrzny sprzeciw (socjaliści, pacyfiści, nacjonaliści).
Daleko od błota cywile znoszą racjonowanie, naloty bombowe (zeppeliny i Gotha) i ciągłą propagandę. Kobiety wypełniają fabryki, transport i role medyczne, na zawsze zmieniając normy płciowe. Inflacja, głód i zmęczenie wojną rosną, zwłaszcza w Niemczech ('zima rzepy' 1916-17) i Rosji (zamieszki żywnościowe prowadzące do rewolucji). W Wielkiej Brytanii Ustawa o Obronie Królestwa (DORA) ogranicza wolność słowa i przemieszczania się. Uchodźcy z Belgii i Europy Wschodniej napływają przez granice. Szpiegostwo i kontrwywiad (np. Mata Hari) działają w neutralnych miastach, takich jak Haga i Sztokholm. Morale cywilów jest celem strategicznym, a wojna totalna zaciera granicę między żołnierzem a cywilem.
Front Zachodni ma ikoniczne pola śmierci. Verdun (1916) to francuskie miasto-twierdza poddane 300-dniowemu niemieckiemu natarciu; Bois des Caures i Fort Douaumont to nazwy przywołujące grozę. Somma (1916) to miejsce, gdzie Brytyjczycy ponieśli 57 000 strat pierwszego dnia i gdzie po raz pierwszy pojawiły się czołgi. Ypres (Belgia) to serce mrocznego Wybrzuszenia, z trzema wielkimi bitwami i pierwszymi atakami gazowymi w 1915 roku. Dalej: Gallipoli (Turcja) to nieudana inwazja aliantów z brutalnymi walkami na klifach. Rzeka Marna, na południe od Paryża, to miejsce wyścigu do morza w 1914 roku. Każde miejsce ma wyjątkowe powietrze, wilgotność i dźwięk — niezapomniane doświadczenie sensoryczne.
Technologiczny arsenał wojny zmienia ludzką naturę. Karabiny maszynowe (Maxim, Hotchkiss) to najwyżsi zabójcy, koszący fale piechoty. Artyleria — od haubic 75 mm do 420 mm — zabija więcej niż jakakolwiek inna broń, z pełzającymi zaporami ogniowymi i ogniem kontrbateryjnym. Gaz trujący (chlor, fosgen, iperyt) okalecza i parzy; maska gazowa staje się częścią twarzy żołnierza. Czołgi (brytyjski Mk I, francuski Renault FT) są wolne, zawodne, ale przerażające. Samoloty ewoluują od samolotów rozpoznawczych do myśliwców (Fokker Eindecker, Sopwith Camel) i bombowców. U-booty i okręty-pułapki toczą niewidzialną wojnę na oceanach. Miotacze ognia, snajperzy i maczugi do rajdów okopowych mówią o grozie walki wręcz.
Wojnę toczą zwykli mężczyźni i kobiety w niezwykłych rolach. 'Tommy' (brytyjski), 'Poilu' (francuski), 'Landser' (niemiecki) i 'Sepoy' (indyjski) to poborowi wyrwani z życia. Oficerowie tacy jak porucznik Paul Bäumer (fikcyjny, ale emblematyczny) prowadzą z frontu. Kobiety sanitarne i kierowcy ambulansów (jak Edith Cavell, stracona w 1915 roku) okazują szlachetność. Pielęgniarki, kapelani, korespondenci wojenni i poeci wojenni (Wilfred Owen, Siegfried Sassoon) dokumentują prawdę. Dowódcy wojskowi — Haig, Hindenburg, Foch, Pershing — są często bardziej odlegli i bezduszni. Są też szpiedzy, dezerterzy i jeńcy wojenni w obozach, każdy niosący historie straty i adaptacji.
Do 1917 roku rosyjski wysiłek wojenny upada pod głodem, dezercją i fatalnymi klęskami militarnymi (Tannenberg, Jeziora Mazurskie). W marcu 1917 roku car abdykuje, a następnie dochodzi do październikowego przewrotu bolszewickiego pod wodzą Włodzimierza Lenina i Lwa Trockiego. Bolszewicy podpisują traktat brzeski na początku 1918 roku, oddając Finlandię, Polskę, państwa bałtyckie i Ukrainę. To kończy Front Wschodni, uwalniając niemieckie dywizje do ostatniej wielkiej ofensywy wiosennej na Zachodzie. Rewolucja rozprzestrzenia ideały rewolucyjne, ale także wywołuje brutalną wojnę domową, interwencję zagraniczną i powstanie nowego mocarstwa światowego. Koniec wojny w 1918 roku pozostawia głód i cholerę w Europie Wschodniej.
Wojnę toczy się słowami równie dobrze jak kulami. Tajne obietnice — takie jak układ Sykes-Picot dzielący osmański Bliski Wschód i traktat londyński obiecujący Włochom zdobycze — kształtują powojenne mapy. 'Czternaście punktów' prezydenta Wilsona proponuje nowy porządek świata. Okresowe próby pokojowe (np. negocjacje z 1916 roku, apel papieża Benedykta XV) zawodzą. Wejście USA w kwietniu 1917 roku przełamuje impas; niemiecka wojna podwodna i telegram Zimmermanna są wyzwalaczami. Rozejm z 11 listopada 1918 roku, podpisany w wagonie kolejowym w Compiègne, kończy walki o 11:00. Każde wydarzenie kryje dramatyczną możliwość: tajne układy, zdrady i kruchą nadzieję na 'wojnę, która zakończy wszystkie wojny'.
W okopach i bazach żołnierze tworzą brutalną, mroczną subkulturę. Śpiewają pieśni takie jak 'Mademoiselle from Armentières', grają w piłkę nożną (nawet na ziemi niczyjej w Boże Narodzenie) i wymieniają plotki. Gazety takie jak 'Wipers Times' (z Ypres) satyryzują wojskowy absurd. Przepustki są rzadkie, ale centra demobilizacyjne w Paryżu, Londynie i Berlinie oferują wesołość i występek. Poczta z domu to ratunek żołnierza — 'kopanie' w listach i paczkach (papierosy, skarpety, jedzenie). Przesądy są liczne: pojedyncza kula zachowana jako talizman szczęścia lub pozdrawianie srok. Racje są monotonne — konserwowa wołowina, suchary, dżem i herbata — uzupełniane przez wioski. Te obyczaje zapewniają chwile oddechu pośród grozy.
Psychologiczny ciężar wojny jest ogromny. Szok pociskowy (to, co dziś nazywamy PTSD) dotyka setek tysięcy. Wielu żołnierzy nigdy nie jest takich samych, jeżdżąc na 'flappers' i wspomnieniach grozy. Wizualna wojna — obrazy Otto Dixa, Johna Singera Sargenta i Paula Nasha — uchwyca fragmentaryczne ciało i zniszczony krajobraz. Poeci tacy jak Wilfred Owen i Isaac Rosenberg wyrażają litość wojny. Po wojnie pomniki mnożą się; 'Tommy' jest duchem wsi. Stracone pokolenie (ci zabici w młodości) pozostawia demograficzną i kulturową pustkę, wpływając na literaturę (Hemingway, Remarque) i sztukę przez dziesięciolecia. Dla odgrywania ról każda postać nosi ten niewidzialny szrapnel.
Wielka Wojna jest globalna. Imperium brytyjskie wysyła indyjskich, kanadyjskich, australijskich, nowozelandzkich i afrykańskich żołnierzy — Anzacs pod Gallipoli, Korpus Indyjski pod Neuve-Chapelle. Francja rekrutuje wojska północnoafrykańskie i senegalskie. Niemcy tracą swoje kolonie na Pacyfiku (Tsingtao) i afrykańskie imperium (Niemiecka Afryka Wschodnia) na rzecz sił alianckich. Wojna destabilizuje Chiny (popierane przez Japonię Dwadzieścia Jeden Żądań), a Bliski Wschód wybucha rewoltą arabską, wspieraną przez T.E. Lawrence'a. Ludobójstwo Ormian w Imperium Osmańskim ma miejsce w tym chaosie. Państwa neutralne, takie jak Hiszpania, Holandia i Szwajcaria, są ośrodkami szpiegów, pomocy i spekulacji. Wojna wywołuje globalną pandemię grypy w 1918 roku, zabijając więcej niż kule. Te odgałęzienia oferują nowe scenerie poza okopami.
